Bài số 7: Thuyết minh về tác giả Nguyễn Du và tác phẩm Truyện Kiều

Nguyễn Du là nhà thơ xuất sắc của văn học trung đại cuối thế kỉ 18, các tác phẩm của ông lên án xã hội bất công đương thời, đòi quyền sống cho con người, đặc biệt là người phụ nữ.

BÀI LÀM

Nguyễn Du là nhà thơ xuất sắc của văn học trung đại cuối thế kỉ 18, các tác phẩm của ông lên án xã hội bất công đương thời, đòi quyền sống cho con người, đặc biệt là người phụ nữ. Nói đến ông, người ta nghĩ tới truyện Kiểu tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Du và của văn học trung đại Việt Nam.

Nguyễn Du tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên (1765 - 1820), quê ở làng Tiên Điển, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Xuất thân trong gia đình quý tộc nhiều đời làm quan, có truyền thống văn chương. Nguyễn Du sống ở thời đại đầy biến động, xã hội phong kiến vào thời kì khủng hoảng trầm trọng, giai cấp phong kiến thối nát, các phe phái trong nước tranh giành quyền lực, đời sống nhân dân khổ cực, nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Huệ. Bản thân mồ côi sớm (9 tuổi cha mất, 12 tuổi mẹ mất). Ông sống phiêu bạt nhiều năm, lúc ở Thăng Long, lúc lại ở quê nội ở Hà Tĩnh, lúc lại về quê vợ ở Thái Bình. Ông có nhiều tâm trạng: trung thành với nhà Lê, chống quân Tây Sơn, sau này làm quan triều Nguyễn nhưng với tâm trạng rụt rè, u uất: Từ những biến động lịch sử đó, nó đã tác động đến tâm hồn và tư tưởng của Nguyên Du.

Ông cũng là người có năng khiếu văn học bẩm sinh, về sự nghiệp, Nguyễn Du có nhiều sáng tạo lớn cả về chữ Hán và chữ Nôm. Về chữ Hán có Thanh Hiên thi tập, Bắc hành tạp lục, Nam trung tạp ngâm... về chữ Nôm tiêu biểu là tác phẩm Truyện Kiều hay còn gọi là Đoạn trường tân thanh.

Truyện Kiều ra đời đầu thế kỉ XIX (khoảng từ 1805 - 1809), lúc đầu có tên là Đoạn trường tân thanh (Tiếng kêu mới đứt ruột), sau này đổi thành Truyện Kiều. Tác phẩm viết dựa trên cuốn tiểu thuyết Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc) nhưng đã có sự sáng tạo tài tình và thay đổi, bổ sung nhiều yếu tố trong cốt truyện cho phù hợp với hoàn cảnh xã hội Việt Nam lúc bấy giờ. Là truyện thơ Nôm được viết bằng thơ lục bát, dài 3.254 câu, chia làm 3 phần (Gặp gỡ và đính ước; Gia biến và lưu lạc; Đoàn tụ). Đề tài của truyện là viết về cuộc đời Kiều nhưng thông qua đỗ tố cáo xã hội phong kiến lúc bấy giờ đã chà đạp, xô đẩy người phụ nữ vào bước đường cùng; đồng thời ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của Thúy Kiều và của người phụ nữ. Tác phẩm còn thể hiện rất rõ hiện thực cuộc sống đương thời với "con mắt trông thấu sáu cõi, tấm lòng nghĩ tới muôn đời" của nhà văn.

Giá trị của Truyện Kiều được thể hiện trên hai phương diện chủ yếu nội dung và nghệ thuật.

Giá trị nội dung thể hiện qua giá trị hiện thực và nhân đạo. Giá trị hiện thực của tác phẩm là phản ánh hiện thực xã hội đương thời với bộ mặt tàn bạo của giai cấp thống trị và sức mạnh của đồng tiền và số phận những con người bị áp bức, nạn nhân của đồng tiền, đặc biệt là người phụ nữ. Giá trị nhân đạo được thể hiện thông qua niềm thương cảm sâu sắc trước những đau khổ của con người đặc biệt là người phụ nữ. Lên án, tố cáo những thế lực tàn bạo đã chà đạp lên quyền sống của con người. Đề cao tự do và công lí. Trân trọng đề cao con người từ ngoại hình, phẩm chất, tài năng khát vọng đến ước mơ và tình yêu chân chính.

Giá trị nghệ thuật thể hiện qua ngôn ngữ và nghệ thuật tự sự. về ngôn ngữ: Truyện Kiều là một kiệt tác nghệ thuật, với bút pháp của một nghệ sĩ thiên tài, tiếng Việt trong Truyện Kiều đã đạt đến độ giàu và đẹp. Về nghệ thuật tự sự, thành công của Truyện Kiều trên tất cả các phương diện: ngôn ngữ kể truyện, nghệ thuật xây dựng nhân vật, nghệ thuật miêu tả - tả cảnh ngụ tình.

Từ quê hương, xã hội, gia đình, cuộc đời, năng khiếu bẩm sinh đã tạo cho Nguyễn Du có trái tim yêu thương vĩ đại, một thiên tài văn chương. Khi nhận xét về ông, Mộng Liên Đường đã viết: “Ông là người có con mắt trông thấu 6 cõi và tấm lòng nghĩ tới nghìn đời. Ông viết Truyện Kiều như có máu rỏ đầu ngọn bút, nước mắt thấm qua giấy... ”. Nguyễn Du và Truyện Kiều sẽ sống mãi với dân tộc và trở thành linh hồn của dân tộc.

Các bài học liên quan
Soạn bài Phong cách Hồ Chí Minh
Qua văn bản Phong cách Hồ Chí Minh của Lê Anh Trà, em hãy viết đoạn văn cho biết tại sao Hồ Chí Minh có được một vốn văn hoá nhân loại sâu rộng và phong phú?

Bài học nổi bật nhất

Đề thi lớp 9 mới cập nhật